Meer
Publicatiedatum: 26-06-2020

Inhoud

Paragraaf B | Weerstandsvermogen en risicobeheersing

Inhoud

Paragraaf B | Weerstandsvermogen en risicobeheersing

Weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen de weerstandscapaciteit en de risico’s waarvoor geen maatregelen zijn getroffen. Daarbij worden de risico's meegenomen die van materiële betekenis kunnen zijn in relatie tot de financiële positie. Het weerstandsvermogen is - tenzij anders vermeld in deze paragraaf - gebaseerd op de situatie eind 2019.

Het weerstandsvermogen is toereikend wanneer er voldoende mogelijkheden zijn om financiële tegenvallers op te kunnen vangen. Hiervan is dus sprake als het saldo tussen de weerstandscapaciteit en de risico’s positief is.

 

Inventarisatie van de weerstandscapaciteit

De weerstandscapaciteit bestaat uit de middelen en de mogelijkheden waarover de gemeente beschikt om niet begrote kosten - die onverwachts en substantieel zijn - te kunnen afdekken. Er wordt onderscheid gemaakt tussen incidentele en structurele weerstandscapaciteit. Onder de incidentele weerstandscapaciteit wordt de capaciteit verstaan die de gemeente heeft om eenmalige financiële tegenvallers op te vangen. Onder de structurele weerstandscapaciteit worden die middelen begrepen die permanent inzetbaar zijn om tegenvallers op te vangen.

De weerstandscapaciteit van de gemeente Doesburg is:

Onderdeel

Bedrag

Structurele weerstandscapaciteit

 

Onbenutte belastingcapaciteit

€ 742.000

Totaal structurele weerstandscapaciteit

€ 742.000

 

 

Incidentele weerstandscapaciteit

 

Algemene reserve (na aftrek van genoemde dekkingsvoorstellen)

€ 4.270.500

Stille reserves materiële bezittingen

€ 0

Stille reserves financiële bezittingen

€ 0

Onvoorzien

€ 15.000

Totaal incidentele weerstandscapaciteit

€ 4.255.500

 

Onbenutte belastingcapaciteit

De onbenutte belastingcapaciteit is voor de gemeente Doesburg is op grond van gegevens van de provincie Gelderland berekend op €742.000 (€ 67 per inwoner, 11.068 inwoners per 2019). Deze is opgebouwd uit de onderstaande posten:

Afvalstoffenheffingen:
De afvalstoffenheffing is op basis van de huidige wijze van kostentoerekening structureel kostendekkend. Er is daarom bij dit onderdeel geen sprake van onbenutte belastingcapaciteit.

Rioolheffingen:
De rioolheffing is op basis van de huidige wijze van kostentoerekening eveneens structureel kostendekkend. Er is daarom bij dit onderdeel ook geen sprake van onbenutte belastingcapaciteit.

Onroerend zaakbelasting (OZB):
Op basis van de gemiddelde OZB belastingdruk in de provincie Gelderland (2020: €257 per inwoner) en de OZB belastingdruk in de gemeente Doesburg (2020: €190 per inwoner) is er sprake van een onbenutte belastingcapaciteit van afgerond €67 per inwoner. Dit geeft een totale onbenutte OZB capaciteit van €742.000.

 

Algemene reserve

De algemene reserve bedraagt per 31-12-2019 €13.085.158. Dit is met inbegrip van de overgehevelde bedragen uit de bestemmingsreserves in het kader van de vastgesteld nota reserves en voorzieningen.  De raad heeft voor een bedrag €7.889.272 dekking bestemd ten laste van de algemene reserve. Daarnaast is er een negatief resultaat van €925.231 welke ten laste zal komen van de algemene reserve.  Voor een specificatie hiervan wordt verwezen naar de toelichting op de balans in de jaarrekening. Rekening houdend met deze mutaties resteert voor de incidentele weerstandscapaciteit een bedrag van €4.270.655. Dit ronden wij af op €4.270.500.

Stille reserves materiële bezittingen en financiële bezittingen

Onder een stille reserve wordt verstaan het (positieve) verschil tussen de actuele waarde en de boekwaarde van een niet-bedrijfsgebonden vaste activa. Een niet-bedrijfsgebonden actief zou kunnen worden afgestoten zonder dat het functioneren van de organisatie van de gemeente Doesburg in het gedrang komt. Bij verkoop van dergelijke bezittingen ontstaan dus boekwinsten, die eenmalig vrij inzetbaar zijn. Er wordt onderscheid gemaakt tussen stille reserves in materiële bezittingen en stille reserves in financiële bezittingen.

Stille reserves in materiële bezittingen:

Op dit moment beschikt onze gemeente over de navolgende stille reserves in materiële bezittingen:

Objectnr.

Activanr.

Omschrijving

Boekwaarde

Actuele waarde

Saldo

1128

144

Clubhuis harmonie Burgemeester Nahuyssingel 2

€ 25.490

€ 102.000

€ 76.510

1275

-

Parkeerplaats de Bleek Burg. Flugi van Aspermontlaan

€ 0

€ 554.000

€ 554.000

2126

98

Sporthal/sportzaal Armgardstraat 2a

0

€ 236.000

€ 236.000

3929

417

Sportterrein Looiersweg 2

€ 37.048

€1.142 .000

€ 1.104.952

4227 / 4489

-

Sportzaal Wilgenstraat 2 en peuterspeelzaal

€ 0

€ 323.000

€ 323.000

4490

249

Sporthal Beumerskamp Breedestraat 39

€ 0

€ 1.040.000

€ 1.040.000

5832

-

Clubhuis speeltuinvereniging Kindervreugd Marijkelaan 1

€ 0

€ 251.000

€ 251.000

8675

-

Oranjesingel 22 grond

€ 0

€ 69.000

€ 69.000

8676

418

Oranjesingel 22 grond 2

€ 0

€ 223.000

€ 223.000

Totaal

€ 62.538

€ 3.940.000

€ 3.877.462

Het stadhuis, het stadsarchief, de brandweerkazerne, de stadswerf en alle onderwijsgebouwen zijn buiten beschouwing gelaten omdat deze bezittingen wel tot de bedrijfsgebonden vaste activa worden gerekend. Deze activa zijn nl. voor het goed functioneren van de organisatie van belang. De genoemde actuele waarden zijn gebaseerd op WOZ-waarden (waardepeildatum 1-1-2019). In het overzicht zijn uitsluitend de objecten meegenomen waarvan de WOZ-waarde minimaal €45.000 hoger ligt dan de boekwaarde. Omdat de mogelijkheden tot het feitelijk te gelde maken van deze stille reserves zeer beperkt worden geacht, wordt in de berekening van de weerstandscapaciteit geen rekening meer gehouden met de berekende stille reserve in materiële bezittingen.

Stille reserves in financiële bezittingen:

Onder de financiële bezittingen worden de deelnemingen in bedrijven verstaan. Als er sprake is van een aanmerkelijk voordelig verschil tussen de boekwaarde van de deelnemingen en de potentiële verkoopwaarde van de deelnemingen, dan is sprake van een stille reserve in financiële bezittingen.

Op dit moment beschikt onze gemeente over de navolgende stille reserves in financiële bezittingen:

Omschrijving

Boekwaarde

Opbrengstwaarde

Saldo

Aandelen BNG

€ 69.030

€ 2.476.500

€ 2.407.470

Aandelen Alliander

€ 8.168

€ 4.791.800

€ 4.783.632

Aandelen Vitens

€ 1.997

€ 1.281.600

€ 1.279.603

Aandelen Circulus-Berkel B.V.

€ 22.235

€ 181.000

€ 158.765

Totaal

€ 101.430

€ 8.730.900

€ 8.629.470

De opbrengstwaarde is gebaseerd op het zichtbaar eigen vermogen van de betreffende ondernemingen en het procentuele of reëel aandeel van de gemeente Doesburg daarin. Dit op basis van de intrinsieke waarde of het gerealiseerd resultaat (bij Circulus-Berkel B.V.) van de gemeente Doesburg.


In de berekening van de weerstandscapaciteit wordt rekening gehouden met de contante waarde van de in de begroting 2019 geraamde dividenden (op basis van een eeuwigdurende rente van 4%, wat neerkomt op 25 keer het geraamde jaardividend). Deze dividenden vallen immers structureel weg bij een eventuele verkoop:

Omschrijving

Saldo boek-  en
opbrengstwaarde

CW dividend

Saldo
(mits positief)

Aandelen BNG

€ 2.407.470

€ 1.700.000

€ 707.470

Aandelen Alliander

€ 4.783.632

€ 2.917.500

€ 1.866.132

Aandelen Vitens

€ 1.279.603

€ 745.000

€ 534.603

Aandelen Circulus-Berkel B.V.

€ 158.765

€ 0

€ 158.765

Totaal

€ 8.629.470

€ 5.362.500

€ 3.266.970

Omdat de verhandelbaarheid van de genoemde aandelen zeer beperkt is, wordt bij de berekening van de weerstandscapaciteit ook geen rekening gehouden met deze berekende stille reserve.


Onvoorzien

De post onvoorzien is voor de gemeente Doesburg bepaald op een bedrag van €15.000.


Inventarisatie van de risico’s

Een risico is een kans op het optreden van een gebeurtenis met een nadelig financieel gevolg. De risico’s die relevant zijn voor het weerstandsvermogen zijn die risico’s die niet op een andere manier zijn ondervangen (bijvoorbeeld via verzekeringen of via gevormde voorzieningen). Doen deze risico’s zich voor dan moeten de nadelige financiële effecten hiervan ondervangen worden via het weerstandsvermogen.

 

Risico wordt vaak als volgt gedefinieerd: Risico = Kans x Gevolg


Een risico is groter wanneer de kans van optreden en de gevolgen van optreden groter zijn. Een groot gevolg gecombineerd met een minimale kans wordt in het algemeen als niet belangrijk beschouwd, net als een grote kans met een minimaal gevolg. Afhankelijk van de kans en het gevolg kan een risico op 4 manieren worden aangepakt:

  • Voorkomen: één of beide van de factoren kans en gevolg wegnemen;
  • Verminderen: één of beide van de factoren kans en gevolg afzwakken;
  • Uitbesteden: risico's onderbrengen bij verzekeraars;
  • Accepteren: alleen bij zeer kleine kans en/ of zeer kleine gevolgen.

 

Structurele risico’s


Inkomensdeel WWB (BUIG)

Het maximale risico is met ingang van de begroting 2014 niet meer volledig afgedekt. Dit betekent dat het maximale risico in 2019 afgerond €360.000 bedraagt, gebaseerd op 7,5% van het inkomensdeel. Hiervan is €100.000 afgedekt in de programmabegroting 2019-2022. Daarnaast is er een bestemmingsreserve BUIG om fluctuaties en risico's op te kunnen vangen. We houden rekening met 25% van het maximale risico, te weten €90.000.

Presikhaaf bedrijven

Vanaf 2015 hebben we een bijdrage opgenomen voor het geraamde exploitatietekort van Presikhaaf Bedrijven. De activiteiten zijn overgenomen door Scalabor en dat risico voor kom rekening van de gemeente Arnhem. De financiële effecten inzake de afwikkeling kunnen worden opgevangen binnen bij de Presikhaaf Bedrijven gevormde reserves en voorzieningen. Daarom is dit risico komen te vervallen.

Fluctuaties gemeentefonds

De algemene uitkering van het gemeentefonds maakt 60% uit van de gemeentelijke inkomstenbronnen. Dit betekent dat de financiële positie van de gemeente in sterke mate afhankelijk is van de ontwikkelingen binnen het gemeentefonds en dat nadelige gemeentefondsontwikkelingen derhalve de financiële positie van de gemeente behoorlijk onder druk kunnen zetten. De algemene uitkering uit het gemeentefonds is in de primitieve begroting 2019 begroot op €19,6 miljoen. Het risico wordt geschat op 3% van dit bedrag €588.000

Hierbij is er rekening mee gehouden dat er mogelijk een lagere onderuitputting is in verband met het BTW-compensatiefonds. Daarnaast kunnen er fluctuaties optreden door de onderuitputting op rijksuitgaven, die via het principe van trap-op-trap-af ook gevolgen hebben voor het gemeentefonds. Ook wordt er rekening mee gehouden dat de toevoegingen in het kader van de april-circulaire 2018 met betrekking tot het interbestuurlijk programma (IBP). Hierin zijn o.a. ook duurzame klimaatdoelstellingen opgenomen.

Precario op kabels en leidingen

In de programmabegroting 2019-2022 zijn de opbrengsten van precariobelasting op Kabels en Leidingen opgenomen tot en met 2021. Aangezien de  juridische procedure hierover door Liander niet wordt doorgezet, is het risico terzake hiervan ook komen te vervallen.

 

Incidentele risico’s

 

Impact van het Corona-virus

Het COVID-19 (Corona) virus heeft naar verwachting veel invloed op beleidsterreinen van onze begroting 2020 en mogelijk voor de jaren daarna. Hoe groot de financiële impact zal zijn, is nog niet in volle omvang te bepalen. We monitoren onze risico’s en die van onze partners voortdurend. Onze organisatie loopt geen risico voor de continuïteit. We bewaken onze liquiditeitspositie goed en nemen zo nodig maatregelen om onze taken gedurende deze crisis zo goed mogelijk te blijven uitvoeren.


Verleende gemeentegaranties

De gemeente Doesburg heeft een aantal waarborgen verstrekt voor nog uitstaande geldleningen van derden, waaronder:

Geldnemer

Restantbedrag

 31-12-2019

Risicoprofiel

Kwalificatie

Vitens N.V.

€ 62.504

Laag

 

Zorggroep Attent

€ 510.938

Middel

 

Gestichten van Weldadigheid

€ 2.295.000

Laag

 

Totaal

€2.868.442

 

€ 286.800

Het risico op deze waarborgen wordt ingeschat op 10%, te weten € 286.800(afgerond).



Aan derden verstrekte geldleningen

Daarnaast heeft onze gemeente een aantal leningen verstrekt aan derden. Aan de terug ontvangst van deze leningen zijn bepaalde risico’s verbonden. Dit betreft met name de navolgende leningen:

Geldnemer

Restantbedrag

 31-12-2019

Risicoprofiel

Kwalificatie

Woonservice IJsselland

€ 1.291.768

Laag

 

Zwembad Den Helder*

€ 835.698

Laag

 

Tennisvereniging TVD 2002

€392.231

Middel

 

Vitens

€ 95.480

Laag

 

Totaal

 € 2.615.177

 

€130.759

*) deels verstrekt met hypothecaire zekerheid.

Het risico op de verstrekte geldleningen wordt ingeschat op 5%. Dit komt neer op ene bedrag van € 130.759

 

De kwalificatie van de aan het zwembad verstrekte leningen wordt laag ingeschat vanwege de onderstaande calculatie:

 

Bedrag

Totale restantschuld per 31 december 2019

€835.698

Executiewaarde zwembad (80% van de WOZ waarde €1.722.000, per peildatum 1-1-2019)

€ 1.377.600

Maximaal risico

€ 0

Opgemerkt wordt dat in de programmabegroting 2019-2022 de subsidie voor 2019 aan de stichting zwembad is verwerkt van €300.000. Bij een eventuele discontinuïteit van de stichting valt dit bedrag vrij.

Verbonden partijen

Onze gemeente neemt deel aan diverse verbonden partijen. Een overzicht hiervan is terug te vinden in de paragraaf  “Verbonden partijen”. De deelname aan deze partijen brengt bepaalde risico’s met zich mee. Rekening wordt gehouden met een maximaal risico van €450.000 en een kans van 10%.

Algemene risico’s bouwgrondexploitatie

Bij het opstellen van grondexploitaties wordt ingespeeld op mogelijke risico’s. Gedurende de uitvoering van het project kunnen echter risico’s manifest worden die vooraf niet of niet juist zijn ingeschat. Dit kan met name het geval zijn bij exploitaties die zich over een langere periode van meerdere jaren uitstrekken. De risico’s kunnen worden onderverdeeld in gebied gerelateerde risico’s (bodem, archeologie e.d.) en marktrisico’s (economische ontwikkelingen, maatschappelijke ontwikkelingen e.d.). Het risicobedrag wordt grofweg ingeschat op 20% van de boekwaarde per 31 december 2019. Dit is 20% van € 442.240 maakt € 88.500 (afgerond).

In de navolgende tabel worden de hiervoor genoemde risico’s van een financiële kwalificatie voorzien:

Structurele risico’s

Kans

Maximale risico

Kans x financieel gevolg

Inkomensdeel WWB

25%

€ 360.000

€ 90.000

Fluctuaties gemeentefonds

3%

€ 19.600.000

€ 588.000

Totaal

 

€ 19.960.000

€ 678.000

 

 

Incidentele risico’s

Kans

Maximale risico

Kans x financieel gevolg

Verleende gemeentegaranties

10%

€ 2.868.400

€ 286.800

Verleende geldleningen

5%

€ 2.222.900

€ 111.100

Verbonden partijen

10%

€ 450.000

€ 45.000

Algemene risico’s bouwgrondexploitatie

20%

€442.200

€ 88.500

Totaal

 

€ 5.983.500

€531.400

 

 

Berekening weerstandsvermogen

 

Weerstandsvermogen is de verhouding tussen de weerstandscapaciteit en alle risico’s waarvoor geen maatregelen zijn getroffen. Bij weerstandsvermogen gaat het om de mate waarin de gemeente in staat is om middelen vrij te maken om substantiële tegenvallers op te vangen, zonder haar hele beleid om te hoeven gooien. Weerstandsvermogen bestaat uit een dynamische en een statische component. Het dynamische weerstandsvermogen kan worden berekend door de structurele risico’s in mindering te brengen op de structurele weerstandscapaciteit. Het statische weerstandsvermogen kan worden berekend door de incidentele risico’s af te trekken van de incidentele weerstandcapaciteit. Als de uitkomst positief is dan is er sprake van voldoende weerstandsvermogen.

 

Dynamisch weerstandsvermogen

Bedrag

Structurele weerstandscapaciteit

€ 742.000

Structurele risico’s

€ 678.000

Saldo (overschot):

€ 64.000

 

Statisch weerstandsvermogen

Bedrag

Incidentele weerstandscapaciteit

  € 4.255.500

Incidentele risico’s

€ 531.400

Saldo (overschot)

€ 3.724.100

 

Op basis van de huidige inzichten kan dus geconcludeerd worden dat het weerstandsvermogen toereikend is.

 

Indien de maximale omvang van de incidentele risico’s (meest negatieve scenario) wordt afgezet tegen de incidentele weerstandscapaciteit is het resultaat:

 

 

Maximale incidentele risico’s t.o.v. de incidentele weerstandscapaciteit

Bedrag

Incidentele weerstandscapaciteit

€ 4.255.500

Maximale incidentele risico’s

€ 5.983.500

Saldo (tekort)

-/- € 1.728.000

 

 

Kengetallen

De onderstaande kengetallen zijn ingevolge artikel 11 van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) opgenomen. De kengetallen maken het voor de raad gemakkelijker inzicht te krijgen in de financiële positie van de gemeente Doesburg. Onder de tabel vindt u een korte toelichting en duiding van de kengetallen.


Jaarrekening 2019

Verloop van de kengetallen

Kengetallen:

Werkelijk 2018

Raming 2019

Werkelijk 2019

Netto schuldquote

-/- 14,99%

-/- 25,15%

-/-11,24%

Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen

-/- 28,85%

-/- 36,97%

-/-25,76%

Solvabiliteitsratio

77,94%

74,61%

77,81%

Grondexploitatie

6,59%

0,39%

1,24%

Structurele exploitatieruimte

-/-1.47%

4,34%

0,58%

Belastingcapaciteit

101,96%

103,26%

101,84%

Gemeente Doesburg heeft veel eigen vermogen en geen langlopende schulden. Daarnaast hebben we een lage grondpositie waardoor we een beperkt risico lopen met grondexploitaties. Onze structurele exploitatieruimte laat zien dat baten vrijwel gelijk zijn aan lasten.