Meer
Publicatiedatum: 17-05-2019

Inhoud

Programma onderdelen

Paragraaf B - Weerstandsvermogen en risicobeheersing

Paragraaf B | Weerstandsvermogen en risicobeheersing

Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen de weerstandscapaciteit en de risico’s waarvoor geen maatregelen zijn getroffen en die van materiële betekenis kunnen zijn in relatie tot de financiële positie. Het weerstandsvermogen is gebaseerd op de primitieve begroting.

Het weerstandsvermogen is toereikend als er voldoende mogelijkheden zijn om financiële tegenvallers op te kunnen vangen. Hiervan is dus sprake als het saldo tussen de weerstandscapaciteit en de risico’s positief is.

 

Inventarisatie van de weerstandscapaciteit

 

De weerstandscapaciteit bestaat uit de middelen en de mogelijkheden waarover de gemeente beschikt om niet begrote kosten, die onverwachts en substantieel zijn, te dekken, zonder dat de begroting en het beleid aangepast hoeven te worden.

Onderscheid wordt gemaakt tussen incidentele en structurele weerstandscapaciteit. Onder incidentele weerstandscapaciteit wordt verstaan de capaciteit die de gemeente heeft om eenmalige financiële tegenvallers op te vangen. Onder structurele weerstandscapaciteit worden de middelen begrepen die permanent inzetbaar zijn om tegenvallers op te vangen.

 

De weerstandscapaciteit van onze gemeente is:

 

Onderdeel

Bedrag

Structurele weerstandscapaciteit

 

Onbenutte belastingcapaciteit

902.421

Totaal structurele weerstandscapaciteit

902.421

 

 

Incidentele weerstandscapaciteit

 

Algemene reserve

9.154.228

Bestemmingsreserve decentralisaties

500.000

Stille reserves materiële bezittingen (tellen niet mee)

0

Stille reserves financiële bezittingen (tellen niet mee)

0

Onvoorzien

15.000

Totaal incidentele weerstandscapaciteit

9.669.228

 

Onbenutte belastingcapaciteit

De onbenutte belastingcapaciteit is voor onze gemeente berekend op € 902.421 (afgerond € 81 per inwoner).

 

Afvalstoffenheffingen
De afvalstoffenheffing is op basis van de huidige wijze van kostentoerekening geheel kostendekkend. Er is daarom bij dit onderdeel geen sprake van onbenutte belastingcapaciteit.

 

Rioolheffingen

Het is toegestaan om een deel van de kosten van straatreiniging in de tarifering voor de rioolheffingen te betrekken. Daartoe is bij de begroting 2015 besloten waardoor er geen sprake is van onbenutte belastingcapaciteit.

 

OZB

Op basis van de gemiddelde OZB belastingdruk in Gelderland (2018 € 239 per inwoner) en de OZB belastingdruk Doesburg (2018 € 158) is een belastingcapaciteit aanwezig van afgerond € 81 per inwoner. Dit geeft een totale OZB capaciteit van afgerond € 902.000.

 

Algemene reserve

De totale algemene reserve bedraagt in 2019 € 9.154.228. Daarbij is rekening is gehouden met de door de raad besloten mutaties.

  

Bestemmingsreserve decentralisaties

De bestemmingsreserve decentralisaties wordt meegenomen bij de bepaling van de incidentele weerstandscapaciteit. Dit in tegenstelling tot de overige bestemmingsreserves. Deze reserve is echter specifiek bedoeld is als buffer om tegenvallers te voorkomen en is daarmee weerstandsvermogen. 

 

Stille reserves

Onder een stille reserve wordt verstaan het verschil tussen de actuele waarde en de boekwaarde van een niet bedrijfsgebonden actief waarbij de eerste materieel hoger uitvalt dan de tweede. Een niet bedrijfsgebonden actief is een actief dat afgestoten zou kunnen worden zonder dat het functioneren van de organisatie in het gedrang komt. Bij verkoop van dergelijke bezittingen ontstaan dus boekwinsten die eenmalig vrij inzetbaar zijn. Onderscheid wordt gemaakt tussen stille reserves in materiële bezittingen en stille reserves in financiële bezittingen.

 

Stille reserves in materiële bezittingen:

Op dit moment beschikt onze gemeente over de navolgende stille reserves in materiële bezittingen:

Objectnr.

Omschrijving

Boekwaarde

Actuele waarde

Saldo

1128

Clubhuis harmonie Burgemeester Nahuyssingel 2

25.490

152.000

126.510

1275

Parkeerplaats de Bleek Burg. Flugi van Aspermontlaan

0

537.000

537.000

1746

Wijk-/buurtcentrum Unie van Vrijwillegers Ooipoortstraat 9 (verkocht)

0

0

0

2126

Sporthal/sportzaal Armgardstraat 2a

0

218.000

218.000

2800

Sportterrein Sportclub Doesburg Oranjesingel 22

0

291.000

291.000

3517

Sportpark Den Helder Magnolialaan 17

0

157.000

157.000

3929

Sportterrein (incl. kantine/kleedkamers) Sportclub Doesburg Looiersweg

44.463

186.000

141.537

4227

Sportzaal Wilgenstraat 2 en peuterspeelzaal

0

216.000

216.000

4490

Sporthal Beumerskamp Breedestraat 39

90.119

963.000

872.881

5023

Sportterrein/tennisvelden Leigraafseweg 37, veld

457.300

773.000

315.700

5832

Clubhuis speeltuinvereniging Kindervreugd Marijkelaan 1

0

261.000

261.000

8675

Oranjesingel 22 grond

0

39.000

39.000

8676

Oranjesingel 22 grond 2

0

223.000

223.000

Totaal

617.372

3.725.000

3.107.628

 

Het stadhuis, het stadsarchief, de brandweerkazerne, de stadswerf en alle onderwijsgebouwen zijn buiten beschouwing gelaten omdat deze bezittingen tot de bedrijfsgebonden vaste activa worden gerekend.

De genoemde actuele waarden zijn gebaseerd op WOZ-waarden (waardepeildatum 1-1-2017). In het overzicht zijn uitsluitend de objecten meegenomen waarvan de WOZ-waarde minimaal € 45.000 hoger ligt dan de boekwaarde. 

Omdat de mogelijkheden tot het feitelijk te gelde maken van de genoemde stille reserves steeds beperkter worden geacht, wordt in de berekening van de weerstandscapaciteit geen rekening meer gehouden met de berekende stille reserve. Om de stille reserves in beeld te houden worden zij wel in deze paragraaf getoond.

 

Stille reserves in financiële bezittingen:

Onder de financiële bezittingen worden de deelnemingen in bedrijven verstaan. Als er sprake is van een aanmerkelijk voordelig verschil tussen de boekwaarde van de deelnemingen en de potentiële verkoopwaarde van de (verhandelbare) deelnemingen, dan is sprake van een stille reserve in financiële bezittingen.

Op dit moment beschikt onze gemeente over de navolgende stille reserves in financiële bezittingen:

Omschrijving

Boekwaarde

Opbrengstwaarde

Saldo

Aandelen BNG

69.030

1.376.000

1.306.970

Aandelen Alliander

8.168

4.652.700

4.644.532

Aandelen Vitens

1.997

1.051.200

1.049.203

Aandelen Circulus-Berkel B.V.

22.235

111.180

88.945

Totaal

101.430

7.191.080

7.089.650

 

De opbrengstwaarde is gebaseerd op het eigen vermogen van de betreffende ondernemingen en het procentuele aandeel van onze gemeente in het aandelenkapitaal (intrinsieke waarde).

 

In de berekening van de weerstandscapaciteit wordt rekening gehouden met de contante waarde van de in de begroting na wijziging geraamde dividenden (op basis van een eeuwigdurende rente van 1%). Deze vallen immers bij een eventuele verkoop weg:

Omschrijving

Saldo boek-  en opbrengstwaarde

CW dividend

Saldo
(mits positief)

Aandelen BNG

1.306.970

855.000

451.970

Aandelen Alliander

4.644.532

2.341.250

2.303.282

Aandelen Vitens

1.049.203

641.250

407.953

Aandelen Circulus-Berkel B.V.

88.945

450.000

0

Totaal

7.089.650

4.287.500

3.163.205

 

Omdat de verhandelbaarheid van de genoemde aandelen zeer beperkt is, wordt in de berekening van de weerstandscapaciteit geen rekening gehouden met de berekende stille reserve.

 

Onvoorzien

De post onvoorzien is vastgesteld op een bedrag van € 15.000. 

 

Inventarisatie van de risico’s

 

Een risico is een kans op het optreden van een gebeurtenis met een nadelig financieel gevolg. De risico’s die relevant zijn voor het weerstandsvermogen zijn die risico’s die niet op een andere manier zijn ondervangen (bijvoorbeeld via verzekeringen of via gevormde voorzieningen). Doen deze risico’s zich voor dan moeten de nadelige financiële effecten hiervan ondervangen worden via het weerstandsvermogen.

Risico wordt vaak als volgt gedefinieerd: Risico = Kans x Gevolg

Een risico is groter wanneer de kans van optreden en de gevolgen van optreden groter zijn. Een groot gevolg gecombineerd met een minimale kans wordt in het algemeen als niet belangrijk beschouwd, net als een grote kans met een minimaal gevolg. Afhankelijk van de kans en het gevolg kan een risico op 4 manieren worden aangepakt:

  • Voorkomen: één of beide van de factoren kans en gevolg wegnemen;
  • Verminderen: één of beide van de factoren kans en gevolg afzwakken;
  • Uitbesteden: risico's onderbrengen bij verzekeraars;
  • Accepteren: alleen bij zeer kleine kans en/ of zeer kleine gevolgen

 

Structurele risico’s

Inkomensdeel WWB (BUIG)
Het maximale risico is met ingang van de begroting 2014 niet meer volledig afgedekt. Dit betekent dat het gevolg afgerond € 382.000 bedraagt, gebaseerd op 7,5% van het inkomensdeel.  We houden rekening met 25% van het gevolg, te weten € 95.500.

 

Presikhaaf bedrijven
De exploitatie van Presikhaaf Bedrijven blijft een risico maar we hebben hierop wel geanticipeerd. Daarom wordt met een gevolg van € 90.000 rekening gehouden, en met een kans van 50% over dit bedrag. Het risico waarmee wordt gerekend bedraagt dan € 45.000.

 

Fluctuaties gemeentefonds

De algemene uitkering van het gemeentefonds maakt 60% uit van de gemeentelijke inkomstenbronnen. Dit betekent dat de financiële positie van de gemeente in sterke mate afhankelijk is van de ontwikkelingen binnen het gemeentefonds en dat nadelige gemeentefondsontwikkelingen derhalve de financiële positie van de gemeente behoorlijk onder druk kunnen zetten.

De algemene uitkering uit het gemeentefonds is in de primitieve begroting 2019 begroot op € 19,6 miljoen. Het maximale risico wordt geschat op 2% van dit bedrag, te weten € 392.000.

 

Inzet opbrengst precariobelasting kabels en leidingen.

In de (primitieve) begroting 2019 e.v. is een bedrag opgenomen van € 178.000 voor precariobelasting op ondergrondse kabels en leidingen. Tegen dergelijke aanslagen loopt nog steeds een procedure. Dit risico wordt ingeschat op € 178.000 (maximaal financieel gevolg) * 50% (kans) = € 89.000.

 

Incidentele risico’s


Verleende gemeentegaranties en aan derden verstrekte geldleningen

De gemeente Doesburg heeft een aantal waarborgen verstrekt voor nog uitstaande geldleningen van derden, waaronder:

Geldnemer

Restantbedrag

 31-12-2017

Risicoprofiel

Kwalificatie

Vitens N.V.

68.312

Laag

0

Zorggroep Attent

671.576

Laag

0

Totaal

739.888

 

0

 

De garantie voor Zorggroep Attent is op nihil gesteld omdat Attent zijn leningen gaat herfinancieren. De gemeente staat niet meer garant voor deze nieuwe leningen.

 

Daarnaast heeft onze gemeente een aantal leningen verstrekt aan derden. Aan de terugontvangst van deze leningen zijn bepaalde risico’s verbonden. Het betreft de navolgende leningen:

Geldnemer

Restantbedrag

 31-12-2017

Risicoprofiel

Kwalificatie

Woonservice IJsselland

1.434.639

Laag

0

Zwembad Den Helder*

998.705

Middel

0

Vitens

190.960

Laag

0

Totaal

2.624.304

 

0

*) deels verstrekt met hypothecaire zekerheid incl. nieuwe lening van € 250.000

 

Het risico op de verleende gemeentegaranties en verstrekte geldleningen wordt nihil ingeschat waarbij de kwalificatie van de aan het zwembad verstrekte leningen als volgt is bepaald:

 

 

Bedrag

Totale restantschuld per 31 december 2017

998.705

Executiewaarde zwembad (80% van de WOZ waarde)

1.564.800

Maximaal risico

0

 

Opgemerkt wordt dat in de gemeentebegroting de subsidie aan de stichting zwembad is begroot op afgerond € 300.000. Bij een eventueel faillissement van de stichting valt dit bedrag vrij.

 

Verbonden partijen

Onze gemeente neemt deel aan diverse verbonden partijen. Een overzicht hiervan is terug te vinden in de paragraaf  “Verbonden partijen”. De deelname aan deze partijen brengt bepaalde risico’s met zich mee. Rekening wordt gehouden met maximaal € 450.000.


Algemene risico’s bouwgrondexploitatie

Bij het opstellen van grondexploitaties wordt ingespeeld op mogelijke risico’s. Gedurende de uitvoering van het project kunnen echter risico’s manifest worden die vooraf niet of niet juist zijn ingeschat. Dit kan met name het geval zijn bij exploitaties die zich over een langere periode van meerdere jaren uitstrekken. De risico’s kunnen worden onderverdeeld in gebied gerelateerde risico’s (bodem, archeologie e.d.) en marktrisico’s (economische ontwikkelingen, maatschappelijke ontwikkelingen e.d.). Het risicobedrag wordt grofweg ingeschat op de boekwaarde van de diverse complexen per 31 december 2017, afgerond € 2.355.000.


In de navolgende tabel worden de hiervoor genoemde risico’s van een financiële kwalificatie voorzien:

Structurele risico’s

Kans

Gevolg

Risico

Inkomensdeel WWB

25%

382.277

95.569

Presikhaaf Bedrijven

50%

89.917

44.958

Fluctuaties gemeentefonds

2%

19.623.446

392.469

Opbrengst Precariobelasting kabels en leidingen

50%

178.000

89.000

Algemene uitkering/BTW Compensatiefonds

25%

333.500

83.375

Totaal

 

20.273.640

705.371

 

 

Incidentele risico’s

Kans

Gevolg

Risico

Verleende geldleningen

10%

3.808.788

380.879

Verbonden partijen

10%

450.000

45.000

Algemene risico’s bouwgrondexploitatie

25%

2.355.000

588.750

Totaal

 

6.613.788

1.014.629

 

 

Berekening weerstandsvermogen

 

Weerstandsvermogen is de verhouding tussen de weerstandscapaciteit en alle risico’s waarvoor geen maatregelen zijn getroffen. Bij weerstandsvermogen gaat het om de mate waarin de gemeente in staat is om middelen vrij te maken om substantiële tegenvallers op te vangen, zonder haar hele beleid om te hoeven gooien. Weerstandsvermogen bestaat uit een dynamische en een statische component. Het dynamische weerstandsvermogen kan worden berekend door de structurele risico’s in mindering te brengen op de structurele weerstandscapaciteit. Het statische weerstandsvermogen kan worden berekend door de incidentele risico’s af te trekken van de incidentele weerstandcapaciteit. Als de uitkomst positief is dan is er sprake van voldoende weerstandsvermogen.

  

Dynamisch weerstandsvermogen:

Bedrag

Structurele weerstandscapaciteit:

902.421

Structurele risico’s:

705.371

Saldo (overschot):

197.050

 

Statisch weerstandsvermogen:

Bedrag

Incidentele weerstandscapaciteit:

9.669.228

Incidentele risico’s:

1.014.629

Saldo (overschot):

8.654.599

 

Op basis van de huidige inzichten kan dus geconcludeerd worden dat het weerstandsvermogen toereikend is.

 

Indien de maximale omvang van de incidentele risico’s (meest negatieve scenario) worden afgezet tegen de incidentele weerstandscapaciteit dan is de uitkomst als volgt:

Maximale incidentele risico’s t.o.v. de incidentele weerstandscapaciteit

Bedrag

Incidentele weerstandscapaciteit:

9.669.228

Incidentele gevolgen (maximale incidentele risico's):

6.613.788

Saldo (overschot):

3.055.440

 

  

Kengetallen


De onderstaande kengetallen zijn ingevolge artikel 11 van het Besluit begroting en verantwoording (BBV) opgenomen. De kengetallen maken het de leden van de gemeenteraad gemakkelijker inzicht te krijgen in de financiële positie van de gemeente Doesburg. Onder de tabel vindt u een korte toelichting en duiding van de kengetallen. Op de volgende pagina staat een schematische weergave met een uitleg per kengetal opgesteld door het ministerie van Binnenlandse zaken en Koningsrelaties.

Begroting 2019 - Verloop van de kengetallen

Kengetallen:

R2017

B2018

B2019

netto schuldquote

-29,77%

-31,29%

        -25,15%

netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen

-39,04%

-41,53%

-36,97%

solvabiliteitsratio

72,93%

78,53%

         74,61%

structurele exploitatieruimte

4,13%

0,63%

4,34%

grondexploitatie

3,56%

4,64%

0,39%

belastingcapaciteit

92,77%

102,85%

103,26%

 

Op het kengetal structurele belastingcapaciteit scoort de gemeente Doesburg 'gemiddeld' bij de provincie Gelderland als toezichthouder.  Alle andere kengetallen kwalificeren als 'goed'. De gemeente Doesburg heeft namelijk veel eigen vermogen en geen schulden. Daarnaast hebben we een lage grondpositie waardoor we weinig risico lopen met grondexploitaties. Ons materieel begrotingssaldo is positief. Dit houdt in dat de structurele baten hoger zijn dan de structurele lasten. Daarnaast is er nog voldoende belastingcapaciteit.